1499 – Kirchen, Klöster und Spitäler in Köln

»dat hillige Coellen«

siehe auch 1607 Winheim: Sacrarium

Die geistliche platze bynnen Coelne.

Tzo dem eyrsten is bynnen der hilliger Stat Coellen eyn asso vernoempte Universiteit, ind sonderlinge in der hilliger schrifft, as menyrgen viden mach, nae vysswijsinge des gemeynen spruchs, as vurß. Item so is aldae eyn Ertzbyschoffliche kyrch in [s]ent Peters ere gewijet.

Se[y]nen StiffteStiftskirchen

  1. zo sent Gereon
  2. zo sent Severijn
  3. zo sent Cunibertus
  4. zo sent Andreen
  5. zo den Apostolen
  6. zo sent Marien gr[a]den
  7. zo sent Joris
  8. zo dem cleynen sent Mertijn

xix kirspels kyrchen319 Pfarrkirchen

  1. zo sent Columben
  2. zo sent Laurencius
  3. zo sent Brigiden
  4. zo sent Peter
  5. zo sent Cunibertus, ouch eyn Stifft
  6. zo den Apostolen, ouch eyn Stifft
  7. zo sent Severijn, ouch eyn Stifft
  8. zo sent Johan by sent Katherijn
  9. zo sent Jacob
  10. zo sent Marien zo Lyskyrchen
  11. zo sent Alban
  12. zo sent Mauricius
  13. zo sent Johan by dem Doym
  14. Im Petsch, Off jm Nuwen doym, nutzer tzijt
  15. zo sent Lupus
  16. zo sent Paulus
  17. zo sent Marien afflais
  18. zo sent Cristoferus

xiij mans Cloister13 Männerklöster

  1. Der duytscher heren orden genant zo sent Katherijn
  2. Sent Johans orden, der heren van Rodijss genant zo sent Johan [und] Cordulen
  3. Sent Antonius heren
  4. Panthaleon van sent Benedictus orden
  5. zo dem groissen sent Mertijn, van sent Benedictus orden
  6. zo den Carthusern
  7. Regulares canonici, genant zo unsers heren lych[n]am
  8. zo den Cruitz broederen
  9. zo den Predigern
  10. zo den Minrebroederen
  11. zo den Augustinern
  12. zo den Carmeliten, off zo unser liever vrauwen broedere
  13. zo den Priesteren tzo Wijdenbach

xiiij Jonfferen Cloistere14 Frauenklöster und -stifte

  1. zo den xi dusent Jonfferen
  2. zo sent Cecilien
  3. zo sent Marien in Capitolio
  4. zo sent Maximin
  5. zo sent Agathen
  6. zo sent Machabeen, off zo Maniren
  7. zo sent Mauricius
  8. zo sent Marien garden
  9. zo sent Marien zo Seyn
  10. zo sent Gertruit
  11. zo sent Claren
  12. zo sent Aper
  13. zo sent Agacius up sent Marcellus straiß
  14. zo den Wijssen vrauwen

Tzwae mans capellen4Kapellen mit Männergemeinschaft

  1. zo sent Marien ad olivas, dat men noemt, Marie tzo den Coliven
  2. zo der longen
  3. zo Bethlehem up sent Gereons straiss
  4. zo sent Ignacius
  5. zo sent Niclais by den Augustineren
  6. zo sent Johann by sent katheryn

viij Clusen off Capellen dair beslossen suesteren wonen8 Klausen mit eingeschlossenen Schwestern

  1. zo sent Reynhart
  2. zo sent Bonifacius
  3. zo sent Michell by sent Cecilien
  4. tzom hollender jn der Remersgassen
  5. zo sent Vincentius up der Burchmuyren
  6. zo Bethleem up dem Egelsteyn
  7. zo dem Alden doym
  8. zo sent Marcellus

[Überschrift fehlt]5vermutlich öffentliche Kapellen

  1. zo sent Servais
  2. zo allen hilligen
  3. zo sent Mathijs by der bach
  4. zo sent Johan up der breyder straissen
  5. zo sent Stephan
  6. zo sent Thomas
  7. zo sent Quintin
  8. zo dem hilligen geist
  9. zo sent Niclais by sent Marien
  10. zo sent Herebert by sent Paulus

xxx(?) Capellen mit altaren niet offenbairnicht öffentliche Kapellen mit Altären

  1. Sent Noitburgen capell by sent Marien malzbuchel
  2. Sent Egidius capelle
  3. Sent Jheronymus capelle
  4. Sent Michel up der Marportzen
  5. Sent Michel by sent Severijn
  6. Sent Michel in der Marckmansgassen
  7. Sent Michel by sent Cecilien
  8. zo sent Sergius in der Rijngassen
  9. zo sent Jherusalem up dem platze
  10. zo sent Agneten up dem Nuwenmart
  11. zo sent Agneten by Franckentorn
  12. zo sent Alexius by den xi duysent Jonfferen
  13. zo sent Salvatoris1 capelle by sent marien Maltzbuchel
  14. Sent Lambertus capelle by der paffen portzen
  15. Des hilligen Cruitz capelle by sent Claren
  16. zo sent Marien magdalenen
  17. zo sent Margreden
  18. zo sent Agacius up sent Marcellen straisse

Wat hilliger Stat ind Plaetze dat sij angemerckt den steden gotz dienst in dem vurß gotzbis(?) seren mit untzellicher gracie und afflais jnd wat hilliger mynschen dae syn, bedenck by sich selffs eyn yecklicher.

Spitäler

viij Spitaill vur arme alde lude8 Spitäler für arme alte Leute

  1. zo allen Hilligen as vurß
  2. zo sent Herbert by sent Paulus, as vurß
  3. zo dem grossen sent Mertijn
  4. zo sent Gereon Centurio
  5. zo sent Marien by dem Maltzbuchel
  6. zo sent Panthaleon
  7. zo sent Agneten
  8. zo dem hilligen geist

zwen Spitaill vur krancklude2 Spitäler für Kranke

  1. by den xi dusent Jonfferen
  2. by sent katherijn

zwen Spitaill vur arme pylgerym2 Spitäler für arme Pilger

  1. up dem katzenbuich
  2. up der breyderstraissen zo sent Johan

Boven die vurß Spitalen dae vlijslich ind mit aller ernsticheit2 ind willicheit verwart werden, werden gespijser vill affgainder ind tzokomender untzellich armer lude, van allen landen, die welche all zo samen niemant vyssgeflossen, intfait die hillige Stat zo gelijchnisse der moder der barmhertzicheit die beyde samen zo eynte tzijt as zwae suesteren syn gelosen wurden. Wat armer priester vyss allen [l]anden ind ader geistlich person dae sich behelpen under den Burgeren, dat is wo[n]der zo sagen ind zo hoiren.6

Die vergaderunge Eystunge ind Begynen Convent bynnen Coellen

In sent Columben kyrspelPfarrei St. Kolumba

  1. Eyn vergaderunge van sent Augustinus orden zom Lemgyn
  2. In der Marien garden gassen
  3. Eyn Convent van sent Franciscus
  4. Eyn Convent Tzo dem Stern
  5. Eyn Convent Tzo der Lylien
  6. Eyn Convent Zom Lemgyn
  7. Die Cluse up sent Margarden cloister By sent Margarden
  8. Sent Hupertz Convent
  9. Loifss Convent
  10. Eyn Convent by Wilhelmus putz In der Engergassen
  11. Eyn eynsige Reynches Convent In der Remersgassen
  12. Eyn Convent Zom Hirtz By den Minrebroederen
  13. Eyn Convent zo sent Peter
  14. Eyn Convent Zom Hanen
  15. Eyn Convent by dem putze, Dat mentzer Convent
  16. Eyn Convent Tzo der harderfuyst Vur den Minrebroederen
  17. Eyn Convent Tzo Lechenich Up der breyderstraissen
  18. Eyn vergaderung Tzom Lemgyn van sent Franciscus orden
  19. Eyn vergaderunge Tzom esell(?) van sent Franciscus orden
  20. Eyn vergaderung Tzom hilligen Cruytz
  21. Byschoffs Convent in der Glocker gassen
  22. Eyn Convent zo dem Spiegell Up der Bruggen by sent Columben
  23. Des bunten Convent Up der hertzoch straissen
  24. Eyn convent Tzom kieyart
  25. Eyn Convent Tzom Spiegell In der Strijtgassen
  26. Eyn vergaderunge van sent Franciscus orde zo wassenburch In sent Marien tempell
  27. Eyn Convent dairby

In sent Laurencius kyrspelPfarrei St. Laurentius

  1. Eyn Convent in der groisser Butengassen

In sent Peters kyrspelPfarrei St. Peter

  1. Eyn Convent Tzom yrganck by den Cruitzbroderen
  2. Eyn eynunge in der Tonis gassen van sent Augustinus orden
  3. Eyn Convent Tzom hanen up sent Cecilien straiss
  4. Eyn Convent Tzom hoghen durpell by der Wolkuchen
  5. Eyn Convent Tzo Romer rijch hynder sent Thonis
  6. Eyn Convent Tzom engel by der Wolkuchen
  7. Eyn Convent Zom Myrtz in der hoissgassen

In dem kyrspell Zo den ApostelenPfarrei St. Aposteln

  1. Eyn Convent hinder sent Cecilien wingart Zom Lemgyn

In sent Albains kyrspellPfarrei St. Alban

  1. Eyn Convent in der Cronen gassen Zo dem lemgyn
  2. Eyn Convent up der Santkulen

In dem cleynen sent MertynPfarrei Klein St. Martin

  1. Eyn Convent vur dem cleynen sent Mertijn

In sent Jacobs kyrspelPfarrei St. Jakob

  1. Sent Joris Convent by der drenck
  2. Sent Jacobs Convent in der Butgassen

In sent Severijns kyrspellPfarrei St. Severin

  1. Eyn eynunge van sent Augustinus orden in der Achterstrassen

Zo sent Marien afflaysPfarrei St. Maria Ablass

  1. Eyn Convent Up dem Hundsruck
  2. Eyn Convent by dem putze
  3. Eyn Convent Remmuntz Convent
  4. Eyn vergaderunge jn der Stolchgassen
  5. Im Mommerfloch van sent Augustinus orden
  6. Eyn vergaderunge Tzo sent Ignacius van sent Franciscus orden
  7. Eyn Convent Spiess Convent
  8. Eyn Convent Der krieschßhoff
  9. Eyn Convent Lijskyrche off her Costijns Convent
  10. In der Engergassen by den Preitgeren
  11. Des hanen convent By sent Marcellus straiss
  12. Die groisse eynunge zom eynhorn van sent Augustinus orden

In sent Paulus kyrspelPfarrei St. Paul

  1. Up sent marcellus straiss
  2. Eyn vergaderunge zo Monheym van sent Augustinus iij regel vyss dem orden
  3. Sent Marien knecht
  4. Eyn Convent dair by In der Smierstraissen
  5. Eyn eynunge In der Zell
  6. Eyn eynunge jm Liefloch
  7. Eyn Convent Holtzweilers Convent Under xvi huseren [Unter Sachsenhausen]
  8. Eyn vergaderunge Tzo Nazareth van sent Augusti[n]us orden
  9. Eyn Convent Zom Kessel Up sent Gereons straisse
  10. Eyn Convent Zo Lemgyn

Quelle: Die Cronica van der hilliger Stat Coellen, Köln: Johann Koelhoff d. J. 1499, Bl. 166 ff.; Digitalisat ULB Münster, urn:nbn:de:hbz:6:1-439958, S. 330 ff.